Czym są wakacje składkowe ZUS i skąd się wzięły?
Wakacje składkowe dla przedsiębiorców to jedna z niewielu ulg, które w ostatnich latach realnie odciążyły właścicieli małych firm. Przepisy weszły w życie 1 listopada 2024 r. – od tego momentu mikroprzedsiębiorcy wpisani do CEIDG zyskali możliwość niepłacenia składek ZUS przez jeden wybrany miesiąc w roku kalendarzowym. Po raz pierwszy z ulgi można było skorzystać za grudzień 2024 r., a liczby mówią same za siebie: od początku funkcjonowania programu do ZUS wpłynęło ponad 3,28 mln wniosków, a wartość zwolnień z opłacania składek przekroczyła 4,2 mld zł.
Na czym polegają wakacje składkowe w praktyce? To zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS przez jeden wybrany miesiąc w danym roku – nie miesięcznie, nie kwartalnie, lecz jednorazowo. W miesiącu objętym ulgą przedsiębiorca nie opłaca za siebie składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Składki te finansuje budżet państwa. Co istotne – skorzystanie z wakacji składkowych nie przerywa ciągłości ubezpieczenia społecznego i nie wpływa na prawo ani wysokość przyszłych świadczeń emerytalnych, co rozwiewa obawy wielu przedsiębiorców.
W lipcu 2026 r. ZUS udostępnił nową wersję wniosku RWS – formularz RWS 3.0, który obowiązuje przy składaniu wniosków od tego momentu. Jeśli korzystałeś z wakacji składkowych w poprzednich latach, upewnij się, że używasz aktualnej wersji dokumentu.
Kto może skorzystać z wakacji składkowych ZUS?
Kto jest uprawniony?
Z wakacji składkowych mogą skorzystać osoby prowadzące działalność gospodarczą wpisane do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), w tym wspólnicy spółek cywilnych, a także komornicy sądowi. Warunkiem jest spełnienie kilku kryteriów jednocześnie – brak choćby jednego z nich wyklucza możliwość skorzystania z ulgi.
Pierwszym warunkiem jest limit zatrudnienia: przedsiębiorca może mieć zgłoszonych do ubezpieczeń maksymalnie 10 osób łącznie z sobą – to definicja mikroprzedsiębiorcy na potrzeby tej ulgi. Drugi warunek to limit przychodowy: roczny przychód z poprzedniego roku nie może przekroczyć równowartości 2 mln euro w złotych. Trzeci warunek dotyczy pomocy de minimis: łączna wartość pomocy publicznej otrzymanej przez przedsiębiorcę w ciągu ostatnich 3 lat nie może przekroczyć 300 000 euro, ponieważ zwolnienie z opłacenia składek stanowi pomoc de minimis i jest wliczane do tego limitu.
Warunek formalny: w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przedsiębiorca musi podlegać ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez co najmniej jeden dzień.
Kto nie może skorzystać?
Ważne ograniczenie dotyczy przedsiębiorców, którzy prowadzą działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy. Jeśli w bieżącym lub poprzednim roku wykonywałeś czynności wchodzące w zakres Twojej działalności dla byłego pracodawcy, wakacje składkowe nie przysługują. To przepis, który ma zapobiegać omijaniu etatu przez samozatrudnienie.
Warto też wiedzieć, że wakacje składkowe można łączyć z Małym ZUS Plus – korzystanie z obniżonej podstawy wymiaru składek nie wyklucza prawa do ulgi.
Jakie składki obejmują wakacje składkowe – a jakich nie obejmują?
To pytanie, na które wielu przedsiębiorców nie zna dokładnej odpowiedzi – i przez to bywa rozczarowanych, gdy okazuje się, że ulga nie eliminuje wszystkich zobowiązań wobec ZUS.
Ulga nie obejmuje składki na ubezpieczenie zdrowotne ani składek opłacanych za pracowników czy zleceniobiorców. Składka zdrowotna musi zostać opłacona przez przedsiębiorcę samodzielnie, w pełnej kwocie, niezależnie od faktu korzystania z wakacji składkowych. To częste nieporozumienie – wakacje składkowe dotyczą wyłącznie składek na ubezpieczenia społeczne i fundusze celowe, nie zaś całości zobowiązań wobec ZUS.
Zwolnienie obejmuje natomiast dobrowolne ubezpieczenie chorobowe – ale pod dodatkowym warunkiem. Przedsiębiorca musi podlegać ubezpieczeniu chorobowemu przez co najmniej jeden dzień zarówno w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, jak i w miesiącu, którego dotyczą wakacje składkowe. Jeśli ten warunek jest spełniony, składka na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe również jest finansowana przez budżet państwa.
Istotna techniczna zasada: zwolnienie z opłacania składek obejmuje składki ustalane od najniższej podstawy wymiaru, która obowiązuje przedsiębiorcę. Jeśli ktoś dobrowolnie opłacał składki od wyższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, zwolnienie obejmuje tylko część odpowiadającą minimalnej podstawie – nadwyżka ponad tę kwotę nie jest objęta ulgą. To szczegół, który ma realne znaczenie dla osób planujących wyższe świadczenia emerytalne.
Jak złożyć wniosek o wakacje składkowe – termin i procedura
Kiedy i gdzie złożyć wniosek RWS?
Tu kryje się największa pułapka, w którą wpadają przedsiębiorcy chcący skorzystać z wakacji składkowych – termin złożenia wniosku. Wakacje składkowe należy złożyć w miesiącu poprzedzającym miesiąc objęty zwolnieniem. Innymi słowy – jeśli chcesz uzyskać zwolnienie z opłacania składek za grudzień, wniosek o zwolnienie z opłacenia składek musisz złożyć najpóźniej 30 listopada. Jeśli wniosek złożysz w grudniu, zwolnienie dotyczyć będzie już stycznia następnego roku – i ulga za bieżący rok przepadnie.
Wniosek można złożyć wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem platformy PUE ZUS (od 2026 r. funkcjonującej pod nazwą eZUS). Nie ma możliwości złożenia wniosku papierowo ani osobiście w oddziale. Należy złożyć wniosek RWS – od lipca 2026 r. obowiązuje wersja RWS 3.0, którą znajdziesz w swoim profilu płatnika na eZUS.
Każdy przedsiębiorca może złożyć w danym roku tylko jeden wniosek dotyczący jednego wybranego miesiąca. Nie można skorzystać z wakacji składkowych za dwa miesiące w tym samym roku ani zmienić wskazanego miesiąca po złożeniu wniosku. Warto więc z góry przemyśleć, który miesiąc wybrać – o czym więcej w podsumowaniu.
Co po złożeniu wniosku?
Po złożeniu wniosku RWS ZUS wydaje decyzję potwierdzającą przyznanie zwolnienia. W miesiącu objętym wakacjami składkowymi przedsiębiorca nie dokonuje płatności składek społecznych – ale nadal ma obowiązek złożenia dokumentów rozliczeniowych. W praktyce oznacza to konieczność przesłania do ZUS deklaracji ZUS DRA oraz raportu ZUS RCA za miesiąc wakacji – dokumenty te wykazują składki w kwocie zerowej i uwzględniają ich pokrycie przez budżet państwa. Brak złożenia dokumentów rozliczeniowych, mimo zwolnienia z opłaty, może skutkować wezwaniem z ZUS.
Ważna informacja dla tych, którzy martwią się o ciągłość ubezpieczenia- miesiąc wakacji składkowych jest traktowany jak miesiąc podlegania ubezpieczeniu – składki trafiają na konto ubezpieczonego z budżetu państwa, więc nie ma żadnej przerwy w stażu ubezpieczeniowym ani uszczerbku w naliczaniu świadczeń emerytalnych.
Wakacje składkowe a inne ulgi – co można łączyć?
Wakacje składkowe to nie jedyna ulga dostępna dla małych przedsiębiorców i warto wiedzieć, jak się ona ma do pozostałych mechanizmów obniżania kosztów ZUS. Przedsiębiorca korzystający z Małego ZUS Plus – czyli opłacający składki od obniżonej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, uzależnionej od przychodu – może w danym roku skorzystać również z wakacji składkowych. Obie ulgi nie wykluczają się nawzajem.
Inaczej sytuacja wygląda w przypadku osób będących na uldze na start, która zwalnia z obowiązku opłacania składek społecznych przez pierwsze sześć miesięcy prowadzenia działalności. Ponieważ w tym czasie przedsiębiorca i tak nie opłaca składek, wakacje składkowe nie dają dodatkowej korzyści finansowej za miesiąc przypadający w tym okresie.
Warto też pamiętać o aspekcie zasiłkowym. Jeśli w miesiącu objętym wakacjami składkowymi przedsiębiorca zachoruje i będzie chciał skorzystać z zasiłku chorobowego, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe musi być aktywne zarówno przed miesiącem wakacji, jak i w jego trakcie. Zwolnienie ze składek nie oznacza bowiem wypisania się z ubezpieczenia – oznacza jedynie, że składkę finansuje państwo. Prawo do zasiłku w tym miesiącu jest zachowane, o ile spełnione są standardowe warunki okresu wyczekiwania.
Wakacje składkowe ZUS – praktyczne podsumowanie
Skorzystanie z wakacji składkowych to realna oszczędność. Przedsiębiorca opłacający pełny ZUS w 2026 r. może zaoszczędzić miesięcznie nawet 1 900 zł na samych składkach społecznych (bez zdrowotnej).
Który miesiąc wybrać? To zależy od specyfiki działalności. Wiele osób wybiera sierpień lub lipiec – miesiące urlopowe, gdy aktywność firmy naturalnie spada. Inni wolą styczeń, gdy po świątecznym rozluźnieniu kasa bywa nadszarpnięta, albo grudzień jako domknięcie roku. Nie ma jednej słusznej odpowiedzi – kluczem jest wybór miesiąca, w którym brak składek odczujesz finansowo najbardziej.
Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą i chcesz wiedzieć więcej o zasadach opłacania składek, limitach i ulgach dostępnych w różnych etapach prowadzenia firmy, przeczytaj nasz szczegółowy artykuł o ZUS w JDG. A jeśli masz wątpliwości, czy spełniasz warunki do wakacji składkowych, czy możesz łączyć je z inną ulgą lub jak prawidłowo rozliczyć miesiąc zwolnienia w dokumentach ZUS – skontaktuj się z nami. W Zero Pitu zajmujemy się kompleksową obsługą księgową jednoosobowych działalności gospodarczych i spółek z o.o. i pomożemy Ci sprawnie przeprowadzić przez każdy formalny krok.
